Saloniki.html

dolar amerykański(USD): 2,8673



Na tę stronę wskazuje przekierowanie ze strony „Thessaloniki”. Zobacz też: Tessalonika - córka Filipa II Macedońskiego.

Współrzędne: 40°38'N 22°57'E / 40.633, 22.95

Saloniki Θεσσαλονίκη
Herb Salonik Flaga Salonik
Saloniki Θεσσαλονίκη
Państwo	Grecja
Prefektura	Saloniki
Burmistrz	Vassilios Papageorgopoulos
Powierzchnia	17,8 km²
Położenie	40° 38' N 22° 57' E
Wysokość	0-20 m n.p.m.
Ludność (2001) • liczba ludności • gęstość	363 987 20449 os./km²
Nr kierunkowy	2310
Tablice rejestracyjne	N
Położenie na mapie Grecji Saloniki Θεσσαλονίκη
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Biała Wieża

Saloniki lub Tessalonika, grecka nazwa Thessaloniki (gr. Θεσσαλονίκη, scs. Sołuń) – miasto w północnej Grecji, nad Zatoką Salonicką (Morze Egejskie). Dawna rzymska nazwa garnizonu oraz sztabu: Egnatia. Drugie co do wielkości (po Atenach) miasto Grecji. Jednolity zespół miejski składa się z wielu gmin, formalnie stanowiących oddzielne jednostki administracyjne. Formalnie, centralna gmina, ta o nazwie "Thessaloniki" liczy 385,4 tys. mieszkańców, a cały zespół urbanistyczny Salonik 1,084 mln mieszkańców, ^[1]. Rzeczywista liczba mieszkańców może być wyższa o ok. 15%.^[2].

Saloniki to ośrodek administracyjny największego greckiego regionu Macedonia, nieoficjalnie nazywany współstolicą lub stolicą Macedonii (Macedonii Egejskiej). Prężne i z tradycjami centrum naukowo-akademickie, miejsce licznych kongresów i wystaw międzynarodowych, węzeł transbałkańskich autostrad.

Do XIX wieku Saloniki były wielonarodowościową metropolią, gdzie koegzystowały ze sobą liczne narody tej części Śródziemnomorza: Grecy, Turcy, Wołosi, Słowianie bałkańscy (Macedończycy i Bułgarzy), Żydzi, Ormianie i wiele mniejszych.

Pretensje do Salonik i terenów aż po górę Olimp wysuwają politycy Macedonii i Bułgarii. Spór pomiędzy Grecją a Macedonią dotyczy nazwy północnego sąsiada Grecji oraz interpretacji historii. Zarówno Macedończycy-Słowianie jak i Macedończycy-Grecy uważają się za spadkobierców Starożytnej Macedonii.

edytuj Historia

Założone ok. 315 p.n.e. przez króla Macedończyków Kassandra i nazwane na cześć jego żony, Tessaloniki^[3]. Od 146 p.n.e. miasto należało do państwa rzymskiego, w którym z biegiem czasu stało się jednym z najważniejszych miast. Przez miasto biegł główny szlak komunikacyjny między Rzymem i jego posiadłościami na Wschodzie (Via Egnatia). W mieście powstała jedna z pierwszych gmin chrześcijańskich, do której Święty Paweł skierował dwa ze swoich listów. Miasto było miejscem urodzenia i początkowej działalności Cyryla i Metodego w IX wieku.

Po podziale imperium rzymskiego miasto stało się częścią Bizancjum. W VII wieku odparło oblężenie Słowian. W 904 zostało splądrowane przez Arabów, a w 1185 przez Normanów. W latach 1204-1224 było stolicą łacińskiego Królestwa Tessaloniki, podbite przez władcę Epiru w latach 1227-1242 było stolicą efemerycznego Cesarstwa Tesaloniki. Od 1246 ponownie we władaniu cesarzy bizantyjskich (wpierw cesarzy Nicei). W 1387 zdobyte przez Turków, odzyskane przez Bizancjum w 1405, w 1423 sprzedane Wenecji. W 1430 ostatecznie zdobyte przez Turków po krwawym oblężeniu, było częścią Imperium Ottomańskiego przez następne pięć stuleci. Przekształciło się wtedy w metropolię znacznie przekraczającą swym przyciąganiem dzisiejsze granice państwowe. Na początku XX wieku miasto było głównym ośrodkiem działań Młodych Turków, w Salonikach urodził się Kemal Atatürk. Podczas wojen bałkańskich zdobyte przez Grecję w 1912.

W 1915 podczas I wojny światowej w mieście wylądowała armia Ententy, która następnie rozpoczęła próby natarcia przeciwko Bułgarii. Przełamanie obrony państw centralnych udało się dopiero w 1918, po latach bezowocnych walk. W 1917 miasto zniszczył pożar. Odbudowano je na nowoczesnym planie europejskim, w dużej mierze niszcząc jego historyczny wygląd.

W wyniku wymiany ludności między Grecją i Turcją po 1922 do miasta napłynęły masy greckich uchodźców z centralnej i wschodniej części obecnej Turcji. Ludność turecką przesiedlono z Salonik do Turcji, a bułgarską do Bułgarii. Niektóre przesiedlenia przybrały brutalny charakter. Według dokumentacji strony greckiej miało miejsce m.in. ludobójstwo Greków pontyjskich, w prowincji Trapezunt, analogiczne do rzeziami Ormian. Do Salonik chroniła się też część greckiej, żydowskiej i ormiańskiej ludności ocalałej ze spalonej przez Turków Smyrny (miasta na wschodnim wybrzeżu Morza Egejskiego).

W latach 1941-1944 miasto, dawniej nazywane przez Żydów "Drugą Jerozolimą", znalazło się pod okupacją niemiecką. Wymordowano wtedy prawie 60 tys. salonickich Żydów, (97% społeczności żydowskiej miasta) których wywieziono transportami kolejowymi do Auschwitz-Birkenau i Bergen-Belsen w 1943 ^{potrzebne źródło}.

W okresie okupacji niemieckiej Grecja (i Jugosławia) wyróżniały się potężnym ruchem oporu. W Salonikach jego bohaterem został olimpijczyk i konspirator, cichociemny, Jerzy Szajnowicz-Iwanow. Traktują o nim m.in. książka i film "Agent nr 1". Największa do niedawna hala sportowa Salonik nazwana została Ivanofo. Iwanow jest bohaterem tak dla polskiego, jak i greckiego narodu.

Panorama wschodniej i centralnej części miasta

edytuj Budowle

edytuj Biała Wieża

Po grecku: Λευκός Πύργος (Lefkos Pirgos). Wieża, ustawiona przy nabrzeżu przez ottomańskiego sułtana Sulejmana Wspaniałego (1520-1566), uważana jest powszechnie za symbol miasta. Dawniej należała do fortyfikacji otaczających Saloniki. Obecnie znajduje się w niej Muzeum Kultury Bizantyńskiej. Szczyt wieży służy za dogodny punkt widokowy na miasto. W pobliżu Białej Wieży znajduje się pomnik Aleksandra Wielkiego.

edytuj Łuk i Mauzoleum Galeriusza

Łuk i Mauzoleum stoją przy ulicy Dimitriosa Gounarisa. Powszechnie znane są jako "Kamara" lub w przypadku Mauzoleum - jako Rotunda. Łuk, ustawiony między 298 a 299 r. n.e. dla uczczenia zwycięstwa tetrarchy Galeriusza nad Sasanidzkimi Persami i zajęcia ich stolicy Ktezifonu w 298 roku. Łuk (obecnie zachowały się tylko jego resztki) był wykonany z czerwonego kamienia i bogato zdobiony. Mauzoleum zostało zamienione na kościół Św. Jerzego.

edytuj Kościół Św. Demetriusza (Św. Dimitriosa)

Kościół Aghios Demetrios (V-VII w.) jest najważniejszym kościołem miasta, a sam święty jest patronem miasta. Zabytek jest położony powyżej pozostałości po agorze i Rzymskim Forum. Posiada trzy boczne kaplice, znajduje się w nim muzeum, a także zespół podziemnych katakumb, wśród których znajduje się cela, w której więziono Św. Demetriusza (gr. Aγ. Δημήτριος - Św. Dimitrios).

edytuj Inne

Bizantyjskie obwarowania, m.in. cytadela Heptapyrgion ("O Siedmiu Wieżach" ), tureckie meczety, bizantyńskie świątynie: Panhagia Acheiropoietos (V w.), Hosios Dawid (V-VI w.),, Panhagia Chalkeon (XI w.), Św. Pantalejmona (XII w.), Proroka Eliasza (XIII w.), Św. Katarzyny (XIII w.), Św. Mikołaja (XIII-XIV w.), Apostołów (XIV w.). Klasztor Wlatadon (XIV w.).

edytuj Sport

W mieście funkcjonuje wiele klubów sportowych w tym te odnoszące sukcesy na arenach europejskich. Najbardziej znane są tutaj kluby piłkarskie Aris, Iraklis i PAOK. PAOK BC to także znany klub koszykarski, a drużyna Iraklisu odnosi sukcesy również w piłce siatkowej.

edytuj Miasta partnerskie

• Hartford, USA (5 Maja 1962)
• Płowdiw, Bułgaria
• Melbourne, Australia
• Limassol, Cypr
• Lipsk, Niemcy
• Bolonia, Włochy
• Bratysława, Słowacja
• Kolonia, Niemcy
• Konstanca, Rumunia
• San Francisco, USA
• Nicea, Francja (20 Marca 1992
• Aleksandria, Egipt
• Tel Awiw-Jafa, Izrael
• TianZin, Chińska Republika Ludowa (4 Marca 2002)
• Kalkuta, Indie (21 Stycznia 2005)
• Korcza, Albania (14 Października 2005)

edytuj Klimat

edytuj Przypisy

1. ↑ w/g źródeł regionalnych, danych z 1 maja 2009r. [1]
2. ↑ Dane te nie obejmują obywateli Grecji, pochodzących spoza Salonik jeśli nie zmienili zameldowania. Zmiana meldunku nie jest w Grecji obowiązkowa, jeśli zameldowanie pozostaje w miejscu przechowywania rejestru urodzeń. Ponadto Grecję zamieszkuje ok. 2 mln cudzoziemców, z czego tylko ok. 906 tysięcy jest zameldowanych, tzn. legalne przybyli tu jako imigranci, lub zmienili formę pobytu z pobytu turystycznego, na zamieszkiwanie.
3. ↑ Praca zbiorowa pod redakcja Aleksandra Krawczuka, 2005, Wielka Historia Świata Tom 3 Świat okresu cywilizacji klasycznych, str. 241, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ISBN 83-85719-84-9.

edytuj Linki zewnętrzne

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Saloniki

Zobacz hasło Saloniki w Wikisłowniku

• Photo Thessaloníki
• Galeria zdjęć Salonik www.kaleidoscope.pl

p • d • e Greckie obiekty na liście dziedzictwa UNESCO Świątynia Apollina Epikuriosa w Bassaj • Akropol ateński • Stanowisko archeologiczne w Delfach • Średniowieczne miasto Rodos • Meteory • Góra Athos • Wczesnochrześcijańskie i bizantyńskie zabytki w Salonikach • Sanktuarium Asklepiosa w Epidauros • Stanowisko archeologiczne w Mistrze • Stanowisko archeologiczne w Olimpii • Klasztory Dafni, Osios Lukas i Nea Moni na Chios • Wyspa Delos • Pythagorion i Herajon na wyspie Samos • Stanowisko archeologiczne w Werginie • Stanowiska archeologiczne w Mykenach i Tirynsie • Zabytkowe centrum (chora) z Klasztorem św. Jana Teologa i Grotą Apokalipsy na wyspie Patmos • Stare miasto w Korfu