| Jezioro Ontario | |
 Położenie jeziora Ontario |
|
| Państwo |  Kanada Stany Zjednoczone |
| Powierzchnia | 19 000 km² |
| Wymiary | 311 × 85 km |
| Głębokość • średnia • maksymalna |
86 m 244 m |
| Wysokość lustra | 74 m n.p.m. |
| Rzeki zasilajÄ…ce | Niagara |
| Rzeki wypływające | Rzeka Świętego Wawrzyńca |
| Miejscowości nadbrzeżne | Toronto, Hamilton, Rochester |
| Rodzaj jeziora | tektoniczno-polodowcowe |
|
Położenie względem mapy Stanów Zjednoczonych:
  Jezioro Ontario
|
|
| Współrzędne: | |
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Ontario (ang. Lake Ontario, fr. Lac Ontario) - jezioro słodkowodne, najmniejsze co do wielkości w kompleksie pięciu Wielkich Jezior Ameryki Północnej. Środkiem jeziora biegnie granica między Kanadą i USA. Dostęp ma tylko stan Nowy Jork i prowincja Ontario. Rzeka Niagara wpływa do jeziora na jego zachodnim końcu i łączy je z jeziorem Erie. Na wschodnim końcu wypływa z jeziora Rzeka Świętego Wawrzyńca. Stanowi część Drogi Wodnej Świętego Wawrzyńca.
Około jedna czwarta ludności Kanady mieszka w pobliżu jeziora. Wybrzeże na jego zachodnim końcu jest całkowicie zurbanizowane przez aglomerację nieformalnie zwaną Golden Horseshoe (Złota Podkowa od rysu wybrzeża jeziora w tej okolicy), złożoną z Toronto i satelitarnych miast, liczącą 8,1 mln mieszkańców (2006). Wybrzeże amerykańskie jest słabiej zaludnione, jedyne większe miasto to Rochester.
edytuj Historia
Pierwszym Europejczykiem który dotarł do jeziora był Étienne Brûlé w 1615 r. Nazwa jeziora prawdopodobnie pochodzi od języka Irokezów, była używana przez Europejczyków od 1641 r. i pojawiła się na mapach Ameryki Północnej w 1656 r. Pierwszą stałą placówką europejską nad jeziorem był Fort Frontenac (dziś Kingston) założony przez Francuzów w 1673 r. W XVIII wieku powstały kolejne placówki: francuskie forty Niagara i Rouillé (na terenie obecnego Toronto) i brytyjski Fort Oswego. W 1763 r. w wyniku wojny siedmioletniej Wielka Brytania podbiła Nową Francję i przejęła pełną kontrolę nad jeziorem i jego brzegami.
Po zakończeniu wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych w 1783 r. Brytyjczycy formalnie utracili południowy brzeg jeziora, który stał się częścią amerykańskiego stanu Nowy Jork. W praktyce dopiero w 1796 r. siły brytyjskie opuściły forty na południowym brzegu jeziora, w konsekwencji Traktatu Jaya. Amerykańscy i brytyjscy osadnicy (wśród nich Lojaliści) zasiedlili brzegi jeziora począwszy od końca XVIII wieku, wypierając Indian. W 1791 r. brytyjskie tereny przy jeziorze objęła prowincja Górna Kanada, późniejsze Ontario.
Jezioro było jednym z obszarów walk podczas wojny brytyjsko-amerykańskiej (1812-1814). Podczas wojny obie strony zaangażowały się w wyścig zbrojeń na jeziorze, budując coraz większe okręty. Ostatecznie HMS St. Lawrence, okręt liniowy o wyporności 2300 ton uzbrojony w 112 dział, zwodowany 10 września 1814 r. w Kingston, oddał panowanie na jeziorze w brytyjskie ręce. W 1817 r. ugoda Rusha-Bagota zdemilitaryzowała jezioro.
|
|||||||
